{"id":1426,"date":"2022-10-31T07:37:39","date_gmt":"2022-10-31T06:37:39","guid":{"rendered":"https:\/\/przystanekkazachstan.pl\/?p=1426"},"modified":"2022-10-31T07:58:10","modified_gmt":"2022-10-31T06:58:10","slug":"symboliczny-cmentarz-w-spassk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/przystanekkazachstan.pl\/index.php\/2022\/10\/31\/symboliczny-cmentarz-w-spassk\/","title":{"rendered":"Symboliczny cmentarz w Spassku"},"content":{"rendered":"\n

W oddziale obozu Kar\u0142ag w Spassku w czasie II wojny \u015bwiatowej przetrzymywano je\u0144c\u00f3w wojennych oraz osoby represjonowane politycznie. <\/p>\n\n\n\n

Spassk <\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1857 roku budow\u0119 fabryki roztapiaj\u0105cej mied\u017a rozpocz\u0105\u0142 rosyjski kupiec  Rjazanow. Zacz\u0119\u0142a ona dzia\u0142a\u0107 w 1861 roku. Na pocz\u0105tku XX wieku przesz\u0142a w r\u0119ce angielskich i francuskich dzier\u017cawc\u00f3w. W 1918 roku upa\u0144stwowiono fabryk\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Ob\u00f3z w Spassku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1941 roku w Spassku zosta\u0142 za\u0142o\u017cony specjalny ob\u00f3z dla je\u0144c\u00f3w wojennych, kt\u00f3ry stanowi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 Kar\u0142agu. <\/p>\n\n\n\n

W obozie panowa\u0142a du\u017ca \u015bmiertelno\u015b\u0107 spowodowana epidemi\u0105 czerwonki, gru\u017alic\u0105 oraz wycie\u0144czeniem organizmu wi\u0119zionych.  Ludzi chowano na stepie. <\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Polacy w Spassku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przez te wszystkie lata funkcjonowania obozu, przebywa\u0142o w nim wielu Polak\u00f3w. Byli to szeregowi \u017co\u0142nierze AK, oficerowie, profesorowie, ksi\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

Bronis\u0142aw Szeremeta  napisa\u0142 wspomnienia ze swojego pobytu w obozie w Spassku zatytu\u0142owane \u201cCz\u0142owiek, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142\u2026\u201d. <\/p>\n\n\n\n

\u201eKiedy nas tam przywieziono, by\u0142 to niewielki \u0142agier, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z kilku ma\u0142ych barak\u00f3w i wi\u0119kszego jednopi\u0119trowego budynku, pozosta\u0142o\u015bci po Anglikach, kt\u00f3rzy kiedy\u015b posiadali tu kopalni\u0119 rudy miedzi. Przez dwa lata \u0142agier zosta\u0142 tak rozbudowany, \u017ce mie\u015bci\u0142 kilkana\u015bcie tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w. Gromadzono tu przewa\u017cnie r\u00f3\u017cnego rodzaju inwalid\u00f3w, skazanych na wysokie wyroki, ludzi bez r\u0105k, bez n\u00f3g, niewidomych, starc\u00f3w oraz nieuleczalnie chorych. Wi\u0119\u017aniowie m\u0142odzi i zdrowi, kt\u00f3rych tak\u017ce by\u0142a spora liczba, pracowali w kamienio\u0142omach znajduj\u0105cych si\u0119 w obr\u0119bie \u0142agru oraz przy budowie barak\u00f3w w \u0142agrze i budynk\u00f3w mieszkalnych na osiedlu. Kiedy wystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 barak\u00f3w by\u0142a gotowa, w\u00f3wczas przyst\u0105piono do ogradzania obozu od strony osiedla murem dwumetrowej wysoko\u015bci, a od strony stepu by\u0142y tylko zasieki z drutu kolczastego i wie\u017cyczki dla uzbrojonych w karabiny maszynowe stra\u017cnik\u00f3w. Kator\u017cnicy w oddzielnych barakach byli nadal zamykani na noc, wszyscy musieli nosi\u0107 numery naszyte na odzie\u017cy. W czasie pierwszych trzech lat, kiedy \u0142agier rozbudowywano, warunki \u017cycia by\u0142y potworne. Do tego jeszcze w latach 1949-50 pojawi\u0142a si\u0119 epidemia czerwonki (dyzenterii), a \u015bmier\u0107 zebra\u0142a straszliwe \u017cniwo w\u015br\u00f3d wyn\u0119dznia\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w. Codziennie wywo\u017cono po kilkana\u015bcie trup\u00f3w w step, gdzie je grzebano. W kr\u00f3tkim czasie po tej epidemii pojawi\u0142a si\u0119 zaka\u017ana \u017c\u00f3\u0142taczka. Mimo tak wielkiej \u015bmiertelno\u015bci liczba wi\u0119\u017ani\u00f3w a \u0142agrze wcale si\u0119 nie zmniejszy\u0142a, uzupe\u0142niana ci\u0105gle nowymi transportami(\u2026).\u201d<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Po \u015bmierci Stalina warunki w obozie by\u0142y znacznie lepsze. Zwi\u0119kszono racje \u017cywno\u015bciowe do 70 dag chleba dziennie, nie trzeba by\u0142o nosi\u0107 numer\u00f3w, co 10 dni korzystano z \u0142a\u017ani, zmieniano wtedy bielizn\u0119 na czyst\u0105, zaprzestano srogich kar za ma\u0142e przewinienia. <\/p>\n\n\n\n

Ludzi zacz\u0119to wywozi\u0107 z obozu w 1954 roku. W grudniu 1955 roku wyjecha\u0142 do PRL pierwszy transport Polak\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na zsy\u0142kach po uko\u0144czeniu wyroku, a z nimi prof. Chmaj.<\/p>\n\n\n\n

Ku pami\u0119ci \u2026 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

W miejscu, gdzie w okresie istnienia obozu w Spassku grzebano zmar\u0142ych w nim wi\u0119\u017ani\u00f3w, znajduje si\u0119 obecnie cmentarz z krzy\u017cami i obeliskami upami\u0119tniaj\u0105cymi ofiary represji stalinowskich r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n