Początki
Tekst prawdopodobnie powstał w XII wieku. Jak to zwykle bywa z eposami, najpierw był przekazywany ustnie, a dopiero potem spisany i wydany. Oficjalnie uznano za datę powstania poematu 1508 rok.
Tytuł
Kyz po kazachsku oznacza „dziewczyna”, natomiast imię Żibek – „jedwab”. Można więc przetłumaczyć tytuł jako „Jedwabna dziewczyna”.
O czym jest ta historia?
Oczywiście o miłości! W bogatej rodzinie urodził się Tulegen . Kiedy dorósł zaczął szukać żony, ale nie spotkał tej wymarzonej. Aż pewnego dnia usłyszał o pięknej Kyz Żibek i wyruszył na spotkanie z nią. Zanim pierwszy raz ją zobaczył musiał przebyć długą i męczącą drogę. Jego przewodnikiem był pieśniarz Karszyga. W końcu dżygit zobaczył Żibek tylko na chwilę, ale to wystarczyło, aby się w niej zakochał. Ojciec dziewczyny zgodził się na ślub, a ona zamieszkała z Tulegenem. Chłopak postanowił pojechać do rodziców, aby powiadomić ich o ślubie. Żibek miała zły sen, jednak to nie powstrzymało jej narzeczonego. Ojciec Tulegena nie dał mu błogosławieństwa, kiedy ten wracał do Żibek. Po drodze napadł go Bekeżan ze swoimi rozbójnikami. Zabił Tulegena i zostawił go nagiego na stepie. Liczył na to, że teraz piękna dziewczyna wyjdzie za niego za mąż. Żibek czekała 8 lat na Tulegena, aż w końcu jej ojciec musiał się zgodzić na ślub z Chorenem, który nie był muzułmaninem. W tym czasie brat Tulegena zrozumiał, że stało się coś złego. Sansyzbaj miał już 17 lat, poprosił ojca o błogosławieństwo i wyruszył szukać Tulegena. Dowiedział się, że został on zabity przez Bekeżana. Udało mu się spotkać z Żibek i zdobyć jej sympatię i zaufanie. Dziewczyna bierze od Chorena najlepszego konia i ucieka do Sansyzbaja. Kiedy młodzi docierają do domu, wszyscy się radują podczas ich ślubu i wesela.
Książka
„Kyz Żibek” została wydana w języku polskim w 2008 roku dzięki wsparciu Ambasady Kazachstanu w Polsce. Tłumaczenia z rosyjskiego oryginału Bachytżana Kanapjanowa dokonał Marek Wawrzkiewicz. Piękne ilustracje stworzył Agimzał Duzelhanow.
Opera
W ostatnich latach wystawiana w Nauryz. Piękne widowisko, podczas którego w pełni wykorzystano możliwości techniczne. Najpiękniejsza scena to buran, który dzięki zastosowaniu kilku kurtyn i światła był bardzo realistyczny.
Ja widziałam tę operę 21 marca 2021 roku. Elementem towarzyszącym była wystawa kazachskich strojów narodowych.
Program przedstawienia jest bardzo ciekawy. Można dowiedzieć się z niego o historii tej opery, strojach, scenografii, aktorach itd.
Film
Poemat ten ekranizowano kilka razy. Jedną z bardziej znanych i cenionych jest wersja z 1970 roku.